Το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Παιδείας για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση αποτελεί συμπλήρωση και εμβάθυνση του νόμου 4763(νόμος Κεραμέως) του 2020 για την ΕΕΚ που είναι βασικό εργαλείο για την ακραία συντηρητική και νεοφιλελεύθερη παρέμβαση της κυβέρνησης στο χώρο της εκπαίδευσης, με στόχο την αποδυνάμωση συνολικά του χαρακτήρα της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Η εφαρμογή αυτού του νόμου οδηγεί στην :
α) Κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων μέσω της αξιολόγησης με βάση τα αποτελέσματα των εξετάσεων.
β) Μετατόπιση μεγάλου μέρους του μαθητικού πληθυσμού στις μεταγυμνασιακές Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΕΚ), πράγμα που θα επιφέρει τη συρρίκνωση συνολικά της Λυκειακής βαθμίδας. Τους ίδιους στόχους επιτελούν και οι εξετάσεις στο τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης που ονομάστηκαν «Ελληνική Pisa».
γ) Ιδιωτικοποίηση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης με την ανάπτυξη των δομών κατάρτισης (ΣΕΚ, ΙΕΚ) που βρίσκονται έξω από τις δομές της Δημόσιας Εκπαίδευσης και την είσοδο των επιχειρήσεων στον προγραμματισμό των Τομέων και Ειδικοτήτων, στα προγράμματα σπουδών και στη μαθησιακή διαδικασία μέσω της μαθητείας και της πρακτικής άσκησης στη λογική της μάθησης με βάση την εργασία.
Την ίδια λογική της αναίρεσης της αποκλειστικής ευθύνης της πολιτείας να παρέχει επαγγελματική εκπαίδευση στις δημόσιες δομές και την ανάθεση εν μέρει ή συνολικά αυτής της ευθύνης στις επιχειρήσεις υπηρετεί και το νέο σχέδιο νόμου Πιερρακάκη, αποβλέποντας στην εμπορευματοποίησή της και στην υπαγωγή της στις ανάγκες της τοπικής αγοράς και των επιχειρήσεων.
Σε γενικές γραμμές και κωδικοποιημένα το νέο σχέδιο νόμου επιδιώκει:
- Να υλοποιήσει τον σχετικό νόμο Κεραμέως 4763/20 και να καταστήσει την επαγγελματική εκπαίδευση κατάρτιση, αγνοώντας τον ευρύτερο χαρακτήρα της παιδαγωγικής διαδικασίας. Η στενή σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και κατάρτισης που περιγράφεται στην αιτιολογική έκθεση και στο σχεδιασμό με τις συνεχείς αναφορές στις ανάγκες της αγοράς διαμορφώνει μια εξαιρετικά ισχυρή εικόνα προτεραιοποίησης της κατάρτισης συγκριτικά με την επαγγελματική εκπαίδευση.
- Τη δημιουργία των συγκροτημάτων (campus) των ΚΕΕΚ, με μεταγυμνασιακές σχολές (ΕΣΚ) μέχρι και ΣΕΑΚ (πρώην ΙΕΚ) που θα πιέσει τα μεμονωμένα ΕΠΑΛ οδηγώντας τα στην υποβάθμιση ή και στο λουκέτο.
- Την επιλογή για κλείσιμο σχολείων ξεκινώντας από τα συστεγαζόμενα και ακολουθώντας μετά τα μεμονωμένα ΕΠΑΛ(όσα μείνουν εκτός των συγκροτημάτων).
- Την αύξηση υποδιευθυντών και τομεαρχών (με επίδομα), ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών. Λειτουργεί σαν αντίδοτο στην επικείμενη γιγάντωση των ΠΕΠΑΛ και ΕΠΑΛ που θα απομείνουν.
- Να εμπλέκονται οι τομεάρχες και στη θεωρία και στα εργαστήρια και να «ανήκουν» στα ΕΠΑΛ κι όχι στα ΕΚ. Αυτή είναι η κύρια αιτία που οδηγεί στην κατάργηση του Συλλόγου Διδασκόντων στα ΕΚ.
- Την είσοδο ιδιωτών σε ειδικότητες των ΕΣΚ και των ΣΕΑΚ, που μπορούν να παραμένουν Δημόσιες δομές εν μέρει ή κατ΄ όνομα ή και καθόλου.
- Την είσοδο ιδιωτών στη μαθητεία που φτάνει να αφορά και ανήλικους/ες, απόφοιτους/ες γυμνασίου ή που δεν έχουν απολυτήριο λυκείου (ΓΕΛ και ΕΠΑΛ).
- Την είσοδο ιδιωτών στην εκπαίδευση των μαθητών της Γ΄ τάξης των ΕΠΑΛ μέσω της πρακτικής άσκησης.
- Να μας γυρίσει στο βαθύ παρελθόν, καθώς η ''νέα'' ιδέα για τη δημιουργία των ΚΕΕΚ ανατρέχει 45 χρόνια πριν στο νόμο 576/1977 (κυβέρνηση ΝΔ -Κ.Ε.Τ.Ε.). Ήταν όμως τέτοια η ένταση και η έκταση των προβλημάτων στη λειτουργία τους που οδήγησε στην ανάγκη για επανίδρυση της Δευτεροβάθμιας τεχνικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στα πλαίσια του νόμου 1566/1985.
- Να οδηγήσει στη σύγκρουση ειδικοτήτων ΙΕΚ και ΕΠΑΛ, καθώς θα υπάρχει ο κίνδυνος κατάργησης ειδικοτήτων σε ΕΠΑΛ, όταν συνυπάρχουν γεωγραφικά με ΙΕΚ αντίστοιχης κατεύθυνσης.
- Να ενισχύσει τον συγκεντρωτισμό και τη γραφειοκρατία υπονομεύοντας ακόμη πιο πολύ το ρόλο του συλλόγου διδασκόντων .
Συγκεκριμένα:
Τα ΚΕΕΚ:
Βασικό πυλώνα για την απόσπαση των ΕΠΑΛ και των ΕΚ από τη δομή της τυπικής Δημόσιας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αποτελούν τα ΚΕΝΤΡΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (ΚΕΕΚ).Τα ΚΕΕΚ θα αποτελούν το κέντρο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ) μιας περιοχής και θα λογοδοτούν -αφού εκεί θα υπάγονται - απευθείας στη Γενική Γραμματεία Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης (ΓΓΕΕΚ & ΔΒΜ). Προφανώς, μέσω των ΚΕΕΚ θα οργανώνεται και θα καθορίζεται το σύνολο της εκπαιδευτικής λειτουργίας των ΕΠΑΛ – ΕΚ που συμμετέχουν στην αντίστοιχη δομή. Η διοίκηση (συμβούλιο) του ΚΕΕΚ συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Μέλη του Συμβουλίου είναι: α) οι Διευθυντές των επιμέρους δομών εκπαίδευσης και κατάρτισης που υπάγονται στο Κέντρο β) ο Διευθυντής του Εργαστηριακού Κέντρου (ΕΚ) γ) ένας (1) εκπρόσωπος του οικείου Δήμου, στον οποίο εδρεύει το ΚΕΕΚ και ο οποίος έχει την ευθύνη των κτιριακών εγκαταστάσεων καθώς και δ) εκπρόσωποι των Επιμελητηρίων της οικείας περιφερειακής ενότητας. Είναι προφανές ότι ο βασικός μοχλός διοίκησης που θα καθορίζει τις αποφάσεις θα αποτελείται από τους εκπροσώπους του ιδιωτικού τομέα και δευτερευόντως από τον Δήμο. Η αγορά και τα συμφέροντά της θα αποτελέσουν τον βασικό πυλώνα κατευθύνσεων και αποφάσεων στην εκπαιδευτική λειτουργία των ΕΠΑΛ– ΕΚ και των αντίστοιχων δομών κατάρτισης ΕΣΚ – ΣΑΕΚ (ΙΕΚ).
Τα ΚΕΕΚ θα έχουν βασικό ρόλο για τους τομείς και τις ειδικότητες που θα λειτουργούν στα ΕΠΑΛ – ΕΚ και στις αντίστοιχες δομές κατάρτισης ΕΣΚ – ΣΑΕΚ (ΙΕΚ), αφού προτείνουν την ίδρυσή τους, τη λειτουργία τους και την κατάργησή τους. Επίσης, μέσω των Θεματικών Ερευνητικών Ινστιτούτων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΘΕΙΕΕΚ) που μπορεί να συσταθούν σε κάθε ΚΕΕΚ, εκτός από τη διάγνωση των αναγκών της τοπικής αγοράς, μπορούν να προχωρήσουν στην ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών και οδηγών κατάρτισης θεματικού χαρακτήρα στα ενδεικνυόμενα επίπεδα του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων(ΕΠΠ), σε συνεργασία με τους κατά περίπτωση αρμόδιους φορείς. Δηλαδή μπορούν να παίξουν τον ρόλο του ΙΕΠ σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον, τα ΚΕΕΚ έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις ή συμφωνίες με άλλους φορείς του δημόσιου τομέα και με φορείς του ιδιωτικού τομέα, αλλά και να φροντίζουν για την προσέλκυση δωρεών και την ανάπτυξη συνεργασιών με φορείς του εξωτερικού. Είναι ξεκάθαρο ότι θα έχουν αρμοδιότητα και καθήκον την εξεύρεση πόρων για τον εξοπλισμό των δομών ευθύνης τους. Η ομολογία ότι η πολιτεία αποχωρεί σιγά σιγά από την ευθύνη χρηματοδότησης των σχολείων γίνεται οφθαλμοφανής.
Το ΚΕΕΚ, μέσω του Γραφείου Επαγγελματικής Ανάπτυξης και Σταδιοδρομίας (ΓΕΑΣ), θα έχει την ευθύνη προώθησης της μαθητείας και της πρακτικής άσκησης των μαθητών και των καταρτιζόμενων στις δομές ευθύνης του. Η θέση του εξωτερικού μάνατζερ ως Οργανωτικού Συντονιστή σε κάθε Κ.Ε.Ε.Κ ο οποίος δεν έχει καμιά σχέση με το Σ.Δ. των ΕΠΑΛ, με υπερεξουσίες όπως τη «βοήθεια στους δ/ντες», τον στρατηγικό σχεδιασμό του ΚΕΕΚ έως τις προτάσεις για κατάργηση ή ίδρυση νέων ειδικοτήτων και την άμεση συνεργασία με το ΚΣΕΕΚ και ΣΣΠΑΕ (κεντρικό και περιφερειακό συμβούλιο ΕΕΚ με συμμετοχή επιχειρήσεων) για τις ανάγκες της τοπικής αγοράς εργασίας, αποδυναμώνει πλήρως τους συλλόγους διδασκόντων των ΕΠΑΛ, οδηγεί σε λειτουργία με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και όρους επιχείρησης ,σπρώχνοντας περισσότερο τα ΕΠΑΛ προς την κατάρτιση και απομακρύνοντάς τα απο τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Είναι πασιφανές ότι ο Δημόσιος πυλώνας της ΤΕΕ, όσον αφορά τις εκπαιδευτικές του λειτουργίες και διαδικασίες, περνάει στον έλεγχο των δυνάμεων της αγοράς, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του Δημόσιου χαρακτήρα της και την παραπέρα ιδιωτικοποίησή της.
Τα ΕΠΑΛ και ΕΚ:
Με το νέο σχέδιο νόμου τα ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ (ΕΠΑΛ) και τα ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (ΕΚ) προσαρμόζουν ακόμη περισσότερο τη λειτουργία τους στις άμεσες ανάγκες της τοπικής αγοράς, αφού οφείλουν να προχωρήσουν στην εναρμόνιση των επαγγελματικών τομέων και ειδικοτήτων με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, αλλά και με την αγορά ευρύτερα, αφού ο στρατηγικός σχεδιασμός της επαγγελματικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης πραγματοποιείται με την ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, βασικός σκοπός στη λειτουργία των ΕΠΑΛ και των ΕΚ είναι η ενίσχυση του βαθμού αυτονομίας των μονάδων, με ενεργό ρόλο των εκπροσώπων της τοπικής κοινωνίας. Ο κύριος στόχος είναι η λειτουργία του δημόσιου πυλώνα της ΤΕΕ με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, μέσω της οικονομικής, διοικητικής και εκπαιδευτικής αυτονομίας τους που θα επέλθει με κύριο εργαλείο την αξιολόγηση της σχολικής μονάδας. Αυτή η λειτουργία εξασφαλίζεται μέσω της ένταξης των ΕΠΑΛ και ΕΚ στα ΚΕΕΚ, αλλά και για τα υπόλοιπα σχολεία που δεν εντάσσονται στις παραπάνω δομές εξασφαλίζεται μέσω της Επιτροπής Συντονισμού του Επαγγελματικού Λυκείου (Ε.Σ. ΕΠΑΛ), που αποτελεί πλέον το βασικό όργανο διοίκησης του ΕΠΑΛ. Η Επιτροπή Συντονισμού του ΕΠΑΛ (Ε.Σ.ΕΠΑΛ) αναπτύσσει συνεργασίες με το πλησιέστερο ΚΕΕΚ, με τους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων και της τοπικής αυτοδιοίκησης που συμμετέχουν ως μέλη στα οικεία Συμβούλια Σύνδεσης με την Παραγωγή και την Αγορά Εργασίας (ΣΣΠΑΕ), ιδίως σε θέματα που σχετίζονται με την εξεύρεση επαγγελματικών χώρων για την πρακτική άσκηση των μαθητών, την υλικοτεχνική υποδομή και τους οικονομικούς πόρους του σχολείου. Επίσης, η επιτροπή αυτή εισηγείται στο ΣΣΠΑΕ την κατάργηση, την προσθήκη και τον επανακαθορισμό των τομέων και των ειδικοτήτων του οικείου ΕΠΑΛ. Πρόκειται, όπως φαίνεται, για το βασικό όργανο διοίκησης του ΕΠΑΛ και του ΕΚ, αφού σε αυτό μετέχουν ως μέλη με θητεία τεσσάρων (4) ετών: α) ο Διευθυντής του ΕΠΑΛ ως πρόεδρος, β)ο/οι Υποδιευθυντής/ντές του ΕΠΑΛ, γ) ο Διευθυντής και ο Υποδιευθυντής του Εργαστηριακού Κέντρου (ΕΚ), όπου υπάρχει EΚ και δ) οι Τομεάρχες του ΕΠΑΛ. Έτσι, όμως, περιθωριοποιείται ο σύλλογος διδασκόντων στην πλειοψηφία των ΕΠΑΛ που δεν εντάσσονται στα ΚΕΕΚ ,αφού σύμφωνα με το άρθρο 21 του νομοσχεδίου , με τη θεσμοθέτηση αυτής της επιτροπής, αφαιρούνται βασικές αρμοδιότητες από αυτόν , δίνοντας ένα ακόμα χτύπημα στη δημοκρατική λειτουργία των σχολείων.
Συγχωνεύονται όλα τα ΕΠΑΛ που συστεγάζονται στον ίδιο κύκλο λειτουργίας, στο ίδιο κτιριακό συγκρότημα, με όλες τις αρνητικές επιπτώσεις για τους μαθητές, δηλαδή δημιουργία γιγάντιων σχολείων ως προς το μαθητικό τους δυναμικό αλλά και για τους εκπαιδευτικούς, δηλαδή απώλεια οργανικών θέσεων από τις συγχωνεύσεις σχολείων και από τις πιθανές καταργήσεις ειδικοτήτων και συνεχής εργασιακή ανασφάλεια. Θα υπάρξει σοβαρή δυσκολία διαχείρισης ενός τόσο μεγάλου μαθητικού πληθυσμού, καθώς διαμορφώνονται συνθήκες αποξένωσης ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές. Οι συγχωνεύσεις αυτές θα οδηγήσουν σε πολυπληθή τμήματα ειδικά στα μαθήματα ειδικότητας με προφανείς μαθησιακές συνέπειες, ενώ ο υπερπληθυσμός στα σχολεία θα επιφέρει ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της σχολικής βίας και των παραβατικών συμπεριφορών, όπως επισημαίνουν και οι διεθνείς οργανισμοί.
Είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό ,επίσης, πως καμία αναφορά δεν γίνεται για την συγγραφή των νέων προγραμμάτων σπουδών και των νέων βιβλίων και εργαστηριακών οδηγών στα ΕΠΑΛ που είχαν ξεκινήσει το 2017 με πρόγραμμα ΕΣΠΑ 10 εκ. Δηλαδή, 7 χρόνια μετά, κανείς δε νιώθει την ανάγκη, τόσο από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ, όσο και από τη διοίκηση του ΙΕΠ, να ενημερώσει την εκπαιδευτική κοινότητα για το τι έχει γίνει με τα προγράμματα και τα βιβλία των ΕΠΑΛ. Άλλωστε, τα ΕΠΑΛ λειτουργούν με βιβλία που γράφτηκαν για τα ΤΕΕ το 2000(!!). Αυτός είναι ο εκσυγχρονισμός στην επαγγελματική εκπαίδευση που, κατά τα άλλα, διακηρύσσει το Υπουργείο Παιδείας.
Φαίνεται ότι εγκαταλείπεται οριστικά, αφού τα προηγούμενα χρόνια υπονομεύτηκε συνειδητά όσο εφαρμόστηκε (οι σχετικές προσλήψεις τη φετινή χρονιά έγιναν τον Νοέμβρη!), το πρόγραμμα ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΡΧΗ στα ΕΠΑΛ (ΜΝΑΕ) που αναδείκνυε τον σημαντικό κοινωνικό ρόλο των Επαγγελματικών Λυκείων και των εκπαιδευτικών τους, προάγοντας την ενίσχυση, τη συμμετοχή και τη δημιουργικότητα των μαθητών/-τριών.
Τα ΙΕΚ που γίνονται ΣΑΕΚ
Με το νέο σχέδιο νόμου τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ), δημόσια και ιδιωτικά, χωρίς να λύνεται κανένα από τα χρόνια προβλήματά τους, όπως η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης και οι συνθήκες των κτιριακών υποδομών, μετονομάζονται σε Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ). Στην ουσία είναι μια βαρύγδουπη εξαγγελία, αφού δεν αλλάζει, επί της ουσίας, κάτι στον τρόπο λειτουργίας και στο επίπεδο σπουδών σε σχέση με τα υπάρχοντα ΙΕΚ. Αυτό που προστίθεται στη λειτουργία τους είναι τά προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επικαιροποίησης γνώσεων που απευθύνονται σε καταρτιζόμενους που έχουν ολοκληρώσει τη φοίτησή τους και δεν είναι κάτοχοι Διπλώματος Επαγγελματικής Ειδικότητας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, επιπέδου 5, που χορηγείται στους αποφοίτους ΣΑΕΚ μετά από πιστοποίηση και τα προγράμματα εκπαίδευσης εκπαιδευτών πρακτικής άσκησης των φορέων υποδοχής.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ :
Δίχως εκπαιδευτικό όραμα, χωρίς κοινωνικό αποτύπωμα, οι αλλαγές που προτείνονται από το νομοσχέδιο για την ΕΕΚ τορπιλίζουν και την εργασιακή ασφάλεια των εκπαιδευτικών, αλλά και των εκπαιδευόμενων. Το νομοσχέδιο δε λαμβάνει υπόψη τις γενικότερες ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και ευρύτερα της κοινωνίας. Η αναγκαία σύνδεση της εκπαίδευσης με την κοινωνία και την εργασία μετατρέπεται σε υποταγή της εκπαίδευσης στις βραχυπρόθεσμες ανάγκες των επιχειρήσεων με σκοπό τα άμεσα και βραχυπρόθεσμα οφέλη, χωρίς σύνδεση με μια μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή στρατηγική .
Απέναντι σ’ αυτές τις πολιτικές πρέπει να αντιπαρατάξουμε τη λογική των αναγκών των παιδιών μας και όλων των εργαζομένων για την ολόπλευρη μόρφωσή τους και ενός σχολείου που θα διδάσκει σε όλους τους μαθητές τα βασικά στοιχεία όλων των εφαρμοσμένων και ανθρωπιστικών επιστημών, αλλά και τα βασικά στοιχεία της βιομηχανικής, αγροτικής παραγωγής και της αναπτυσσόμενης τεχνολογίας, για να διαμορφώνει ολοκληρωμένους χαρακτήρες και όχι αναλώσιμους και υποταγμένους μισοεργαζόμενους. Είμαστε αντίθετοι στα πολυπληθή σχολεία . Το κάθε σχολείο να έχει τα δικά του σχολικά εργαστήρια και την ευθύνη τους να έχουν οι εκπαιδευτικοί που τα αναλαμβάνουν και ο σύλλογος διδασκόντων του σχολείου. Ειδικά για το ΕΠΑΛ να προβλεφθεί επιπλέον υποδιευθυντής με αρμοδιότητες τα εργαστήρια.
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:
- Ουσιαστική αναβάθμιση της τεχνικής-επαγγελματικής εκπαίδευσης.
- Γενναία αύξηση της χρηματοδότησης από τον κρατικό προϋπολογισμό της ΕΕΚ.
- Σύγχρονα και επαρκή εργαστήρια για όλες τις δομές της ΕΕΚ, εξοπλισμός και υποδομές.
- Έγκριση όλων των ολιγομελών τμημάτων για να μπορούν οι σπουδαστές να σπουδάζουν στις ειδικότητες που επιθυμούν.
- Μαζικές προσλήψεις μονίμων εκπαιδευτικών.
- Ριζικές αλλαγές στα αναλυτικά προγράμματα, ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες εξελίξεις της επιστήμης και της τεχνολογίας.
- Πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα κατά τη διάρκεια της μαθητείας/πρακτικής άσκησης.
Το νέο σχέδιο νόμου Πιερρακάκη να μην ψηφιστεί!
ΓΙΑ ΤΟ Δ.Σ.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΣΟΦΙΑ ΚΑΝΕΛΛΟΥ ΗΛΙΑΣ ΛΕΚΚΑΣ